{"id":656,"date":"2016-11-02T22:33:19","date_gmt":"2016-11-02T21:33:19","guid":{"rendered":"http:\/\/etnoprojekt.pl\/2.0\/?p=656"},"modified":"2017-01-30T01:43:53","modified_gmt":"2017-01-30T00:43:53","slug":"wilamowice-mowia-odc-2-ubierz-mnie-po-wilamowsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/etnoprojekt.pl\/2.0\/wilamowice-mowia-odc-2-ubierz-mnie-po-wilamowsku\/","title":{"rendered":"#Wilamowice m\u00f3wi\u0105 odc. 2. Ubierz mnie po wilamowsku!"},"content":{"rendered":"

Od 2015 roku wsp\u00f3\u0142pracujemy z mieszka\u0144cami Wilamowic wspieraj\u0105c ich w zachowaniu i rozwoju unikalnego dziedzictwa miejscowo\u015bci, w tym jednego z najbardziej zagro\u017conych j\u0119zyk\u00f3w Europy \u2013 wymysi\u00f6ery\u015b. W serii kr\u00f3tkich wpis\u00f3w chcemy Wam opowiedzie\u0107 \u00a0o tym, jak zainspirowali nas Wilamowianie i co wynik\u0142o z naszego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. Kolejny odcinek dotyczy stroju wilamowskiego, kt\u00f3ry kryje w sobie znacznie wi\u0119cej ni\u017c umiemy dostrzec na pierwszy rzut oka.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Zacznijmy od szczerego wyznania (mamy nadziej\u0119, \u017ce Wilamowianie si\u0119 na nas nie obra\u017c\u0105): nasze spotkanie ze strojem wilamowskim to nie by\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 od pierwszego wejrzenia. Wprawne oko eksperta na pewno ju\u017c na zdj\u0119ciach wychwyci\u0142oby interesuj\u0105ce w\u0105tki. Nam jednak stroje nie m\u00f3wi\u0142y a\u017c tak wiele. Widzia\u0142y\u015bmy g\u0142\u00f3wnie patchwork kolor\u00f3w i wzor\u00f3w: paski poziome, paski pionowe, kraty, kwiaty du\u017ce, kwiaty ma\u0142e, naszywki , hafty, korale\u2026\u00a0 Wszystkiego du\u017co.<\/p>\n

Str\u00f3j wilamowski okaza\u0142 si\u0119 znacznie bardziej bogaty i z\u0142o\u017cony ni\u017c mog\u0142y\u015bmy si\u0119 spodziewa\u0107.\u00a0 Wilamowianie\u00a0 trudnili si\u0119 niegdy\u015b produkcj\u0105 p\u0142\u00f3tna i wyrob\u00f3w samodzia\u0142owych. Z tego powodu nawi\u0105zali szerokie kontakty handlowe<\/strong> \u2013 sprzedaj\u0105c i kupuj\u0105c materia\u0142y w takich o\u015brodkach jak Wiede\u0144, Berlin, Pary\u017c, Moskwa czy Istambu\u0142. \u00a0Nie pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na str\u00f3j, w kt\u00f3rym pochodzenie materia\u0142u zacz\u0119\u0142o wyznacza\u0107 jego rang\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 znaczeniu okazji, na jak\u0105 zak\u0142ada\u0142o si\u0119 dany zestaw element\u00f3w.\u00a0 Bogata Wilamowianka mog\u0142a posiada\u0107 nawet kilkana\u015bcie komplet\u00f3w stroj\u00f3w, dopasowanych do odpowiednich okazji<\/strong>: poszczeg\u00f3lnych \u015bwi\u0105t, okres\u00f3w liturgicznych czy wydarze\u0144 w \u017cyciu rodziny i spo\u0142eczno\u015bci. Str\u00f3j stanowi\u0142 \u00a0komunikat dotycz\u0105cy stanu cywilnego, pozycji spo\u0142ecznej i materialnej osoby, przez kt\u00f3r\u0105 by\u0142 noszony.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Znana dzi\u015b forma stroju zyska\u0142a sw\u00f3j kszta\u0142t po wykupieniu si\u0119 Wilamowian z podda\u0144stwa w 1808 roku, a w pe\u0142ni ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 okresie mi\u0119dzywojennym.\u00a0 Tak\u017ce dalsza historia nieod\u0142\u0105cznie wi\u0105\u017ce si\u0119 z histori\u0105 samych Wilamowian. Burzliwe lata po II wojnie \u015bwiatowej przynios\u0142y prze\u015bladowania\u00a0 kultury wilamowskiej<\/strong>, w tym zakaz u\u017cywania j\u0119zyka. Znane s\u0105 relacje o biciu kobiet zak\u0142adaj\u0105cych str\u00f3j wilamowski<\/strong> i publicznym zdzieraniu z nich ubioru. Od stosunkowo niedawna, po kilkudziesi\u0119ciu latach przerwy, stroje (pochodz\u0105ce czasem z XVIII i XIX wieku) zn\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 na ulicach Wilamowic, zw\u0142aszcza przy okazji najwi\u0119kszych \u015bwi\u0105t.<\/p>\n

Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 stroju wilamowskiego mo\u017cna dostrzec r\u00f3wnie\u017c por\u00f3wnuj\u0105c go do tradycyjnych ubior\u00f3w z s\u0105siednich miejscowo\u015bci.\u00a0 Nic dziwnego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie str\u00f3j sta\u0142 si\u0119 jednym z wa\u017cniejszych wyraz\u00f3w wilamowskiej to\u017csamo\u015bci<\/strong>. Pracuj\u0105c z wilamowskim dziedzictwem nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 tematu ubioru. Bior\u0105c pod uwag\u0119 jak bardzo jest on wielow\u0105tkowy \u2013 czujemy, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek.<\/p>\n

Szukali\u015bmy sposob\u00f3w, aby to bogactwo, niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 stroju wilamowskiego wykorzysta\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnych projektach skierowanych do r\u00f3\u017cnych grup odbiorc\u00f3w. Do tej pory powsta\u0142y:<\/p>\n

    \n
  1. Seria pami\u0105tek z Wilamowic<\/strong>, wykorzystuj\u0105cych motywy tradycyjnego stroju. Spod r\u0119ki Dominiki Czerniak wysz\u0142y wzory na koszulki, przypinki, magnesy, kubki i torby \u2013 pami\u0105tki, kt\u00f3re \u0142atwo wyprodukowa\u0107, kupi\u0107 mo\u017cna w przyst\u0119pnej cenie, a mi\u0142o mie\u0107 w domu i u\u017cywa\u0107 na co dzie\u0144.<\/li>\n
  2. Opakowania na lokalne produkty<\/strong> bazuj\u0105ce na tradycyjnych po\u0144czochach (rys. Dominika Czerniak). Po\u0144czochy, r\u0119kawiczki czy kominy tworzone s\u0105 na szyde\u0142ku przez wilamowskie r\u0119kodzielniczki.<\/li>\n
  3. Wilam\u00f3wki<\/strong> \u2013 wielofunkcyjne serwetki zainspirowane tradycyjnym strojem. Zosta\u0142y zaprojektowane bazuj\u0105c na umiej\u0119tno\u015bciach cz\u0142onk\u00f3w Stowarzyszenia Wilamowianie, kt\u00f3rzy spotykaj\u0105 si\u0119 na wsp\u00f3lnym szyciu stroj\u00f3w, tak aby mog\u0142y by\u0107 wykonywane lokalnie. Inspiracj\u0105 by\u0142y nie tylko wzory i materia\u0142y, ale r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b noszenia stroju. Wilam\u00f3wki nawi\u0105zuj\u0105 do barwnych sp\u00f3dnic i fartuch\u00f3w oraz czepc\u00f3w, kt\u00f3rych Wilamowianka mog\u0142a mie\u0107 na g\u0142owie nawet kilkana\u015bcie. Opakowanie zach\u0119ca do wys\u0142ania Wilam\u00f3wki w prezencie (projekt produktu: Agnieszka Kosek, Karina Marusi\u0144ska; opakowanie: Dominika Czerniak).\"\"<\/li>\n
  4. Wilamowskie laleczki<\/strong> to zabawa o tradycyjnym stroju wilamowskim dla najm\u0142odszych. Chcieli\u015bmy pokaza\u0107 najbardziej typowe elementy stroju m\u0119skiego i damskiego oraz podstawowe zasady rz\u0105dz\u0105ce ubieraniem go. Tak powsta\u0142y wilamowskie lalki w dw\u00f3ch wersjach: du\u017cej, do wykorzystania podczas warsztat\u00f3w i piknik\u00f3w (stroje przypinane magnesem \u00a0do postaci wysoko\u015bci ok. 1 m) oraz wersji \u201ezr\u00f3b to sam\u201d bazuj\u0105cej na tradycyjnej zabawie z wycinaniem papierowych lalek i stroj\u00f3w. Rysunki stroj\u00f3w i lalek: Dominika Czerniak.<\/li>\n<\/ol>\n