![\"\"](\"http:\/\/etnoprojekt.pl\/2.0\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Wilamowice_2016_tablice-22-1024x688.jpg\")
<\/p>\nJe\u015bli kto\u015b s\u0142ysza\u0142 o Wilamowicach, to najcz\u0119\u015bciej w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na j\u0119zyk. Wilamowski, czyli wymysi\u00f6ery\u015b to j\u0119zyk, kt\u00f3rego u\u017cywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie tutaj. Cho\u0107 nie mia\u0142 \u0142atwej historii, przetrwa\u0142 w tym miejscu przez ponad 700 lat, a jego dzieje odzwierciedlaj\u0105 losy samych Wilamowian.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Przodkowie Wilamowian przybyli na tereny pogranicza ma\u0142opolsko-\u015bl\u0105skiego w drugiej po\u0142owie XIII wieku. Zostali tu zaproszeni przez w\u0142adc\u00f3w tego terytorium \u2013 Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich, by wspom\u00f3c miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 w zagospodarowaniu tych ziem. Praktyka taka nie by\u0142a w owym czasie czym\u015b wyj\u0105tkowym. Tym co wyr\u00f3\u017cnia\u0142o Wilamowian, by\u0142 fakt, \u017ce przez stulecia nie zatracili oni swojej mowy. Powszechnie po wilamowsku m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w domach. W szkole, ko\u015bciele, urz\u0119dzie, czy przy okazji kontakt\u00f3w handlowych u\u017cywano r\u00f3wnie\u017c polskiego, \u0142aciny, niemieckiego i czeskiego.<\/p>\n
W drugiej po\u0142owie XIX wieku i na pocz\u0105tku wieku XX j\u0119zyk wilamowski prze\u017cywa\u0142 sw\u00f3j rozkwit. W wymysi\u00f6ery\u015b powstawa\u0142y utwory literackie, jak cho\u0107by poemat \u00d3f jer we\u0142t Floriana Biesika, nazywany czasem wilamowsk\u0105 \u201eBosk\u0105 komedi\u0105\u201d. J\u0119zyk wilamowski sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przedmiotem zainteresowania j\u0119zykoznawc\u00f3w. Badacze zwracali uwag\u0119 na liczne archaiczne cechy, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 w j\u0119zyku wymysi\u00f6ery\u015b. Interesowa\u0142y ich r\u00f3wnie\u017c zjawiska z zakresu kontaktu j\u0119zykowego. Zdarza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce w jednym wilamowskim s\u0142owie \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 elementy s\u0142owia\u0144skie i germa\u0144skie, np. w s\u0142owie kum\u017ae, gdzie dosz\u0142o do zespolenia germa\u0144skiego kum (por. angielskie come, czy niemieckie kommen) z partyku\u0142\u0105 wzmacniaj\u0105c\u0105 -\u017ce, \u00a0charakterystyczn\u0105 dla Ma\u0142opolski.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/etnoprojekt.pl\/2.0\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/DSC05740_01-1024x681.jpg\")
<\/p>\n
Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej. Wilamowice zosta\u0142y uznane przez okupanta za osad\u0119 niemieck\u0105, a jej mieszka\u0144cy zmuszani byli do podpisywania volkslisty. Po 1945 roku zakazano u\u017cywania j\u0119zyka i stroju wilamowskiego, a \u0142amanie tego zakazu z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105 karano. Liczne by\u0142y przypadki pobi\u0107 i gwa\u0142t\u00f3w. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w Wilamowic zosta\u0142o wywiezionych na Ural, inni zostali pozbawieni domu w ramach tzw. \u201edzikich wyp\u0119dze\u0144\u201d. Te tragiczne wydarzenie doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce usta\u0142 przekaz j\u0119zykowy. Z czasem ludzie znaj\u0105cy wymysi\u00f6ery\u015b umierali, dzieci nie poznawa\u0142y j\u0119zyka przodk\u00f3w.<\/p>\n
Ten trend zacz\u0119\u0142 zmienia\u0107 si\u0119 oko\u0142o roku 2005, za spraw\u0105 pokolenia urodzonego ju\u017c po upadku komunizmu. Wilamowska m\u0142odzie\u017c (nale\u017cy tu wymieni\u0107 przede wszystkim Tymoteusza Kr\u00f3la i Justyn\u0105 Majersk\u0105) zacz\u0119\u0142a dokumentowa\u0107, bada\u0107, uczy\u0107 si\u0119 a potem tak\u017ce innych j\u0119zyka wilamowskiego. Obecnie wilamowski uczony jest w miejscowej szkole podstawowej i gimnazjum a tak\u017ce\u2026 na Uniwersytecie Warszawskim. Dzi\u015b w Wilamowicach s\u0105 zn\u00f3w rodziny, w kt\u00f3rych babcie rozmawiaj\u0105 ze swoimi wnuczkami po wilamowsku.<\/p>\n